# Aardrijkskunde — Hoofdstuk 2 - Steden
Bron: Toets-Mij (Steden)

Vraag 1

Beantwoord de volgende vraag.
Geef de betekenis van de onderstaande begrippen:
Urbanisatie (§1)
Relatieve ligging (§2)
Gentrificatie (§3)
Stadsplanning (§4)
Groeikern (§5)
Herstructurering (§6)

Verstedelijking, proces waarbij mensen vanuit het landelijke gebied naar de stad verhuizen. 
Hoe een plaats ligt ten opzichte van andere plaatsen. 
Proces waarbij een gunstig gelegen wijk ineens veel rijkere inwoners aantrekt. 
Van tevoren nadenken over de inrichting van de ruimte. 
Door de Nederlandse overheid aangewezen plaats voor suburbanisatie. 
Het vervangen van slechte woningen en gebouwen door nieuwe, duurdere huizen en meer parkjes.

Vraag 2

Beantwoord de volgende vraag.
Lees onderstaande tabel. 
(§1) 
Gaat het hier om wereldsteden of megasteden? 
Bron: 
Wikipedia

Megasteden. 
Toelichting: 
In de tabel is te zien dat het gaat om steden met meer dan 10 miljoen inwoners. Wereldsteden zijn daarentegen steden die niet alleen veel inwoners hebben, maar ook op het gebied van economie, politiek en cultuur van grote invloed zijn op de wereld.

Vraag 3

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande kaarten en hun omschrijvingen.
 (§1) 
Kaart A gaat over het geürbaniseerde deel van de bevolking per land. 
Kaart B gaat over landen naar bbp per hoofd van de bevolking als graadmeter voor de welvaart van een land. 
Welk verband bestaat er tussen de welvaart en de mate van verstedelijking van landen? 
Kaart A: geürbaniseerde delen van de bevolking per land. Bron: 
Wikipedia
Kaart B: Landen naar bbp per hoofd van de bevolking. Bron: 
Wikipedia

Hoe welvarender een land, hoe groter het aandeel van de stedelijke bevolking. 
Toelichting: 
In de kaarten is het verband te zien tussen landen die een hoge stedelijke bevolking hebben (verstedelijkingsgraad) en de welvaart. Een land als Nederland heeft een relatief hoge welvaart en een hoog aandeel stedelijke bevolking. Mali heeft bijvoorbeeld een relatief lage welvaart en een laag aandeel stedelijke bevolking.

Vraag 4

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande afbeelding en lees onderstaande omschrijvingen. 
(§3)       
Bij welke omschrijving is sprake van 
gentrificatie
?
Een oude arbeiderswijk wordt opgeknapt: er komen hippe cafés en dure appartementen. De huizenprijzen stijgen en veel oorspronkelijke bewoners verhuizen.
Een nieuwe woonwijk wordt gebouwd aan de rand van de stad om de bevolkingsgroei op te vangen.
Een bedrijventerrein buiten de stad krijgt een betere aansluiting op de snelweg, zodat goederenvervoer efficiënter wordt.
Een historisch stadscentrum trekt veel toeristen door de bouw van nieuwe hotels en musea.


Bron: 
Wikimedia Commons.

Een oude arbeiderswijk wordt opgeknapt: er komen hippe cafés en dure appartementen. De huizenprijzen stijgen en veel oorspronkelijke bewoners verhuizen. 
Toelichting: 
Bij gentrificatie gaat het om de opwaardering van een oude, vaak goedkope stadswijk. Er komen nieuwe, vaak welgestelde bewoners en voorzieningen zoals cafés, restaurants en luxe winkels. Daardoor stijgen de huizenprijzen en wordt de buurt aantrekkelijker voor rijkere mensen, maar raken oorspronkelijke bewoners met een lager inkomen hun plek kwijt.
In omschrijving A zie je dit duidelijk terug: een oude arbeiderswijk wordt opgeknapt, er komen duurdere woningen en voorzieningen, en de oorspronkelijke bewoners verhuizen door de stijgende kosten. Dat is precies wat met gentrificatie wordt bedoeld.
De andere opties gaan wel over veranderingen in de stad, maar niet over dit specifieke proces:
gaat over stadsuitbreiding (nieuwbouw aan de rand van de stad).
gaat over verbetering van infrastructuur.
gaat over toerisme en stadsvernieuwing, maar niet specifiek om verdringing van bewoners.

Vraag 5

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande kaart. 
(§5)
Op deze kaart zijn vier agglomeraties zichtbaar. 
Hoe noemen we dit stedelijk gebied in het westen van Nederland?  
Verwacht je in dit gebied een hoog of laag voorzieningsniveau aan? Motiveer je antwoord. 
Bron: 
Wikipedia

De Randstad. 
Een hoog voorzieningsniveau.
Toelichting:                                                                                                                                         
Het stedelijk gebied in het westen van Nederland wordt de Randstad genoemd. Belangrijke steden in dit gebied: Amsterdam, Rotterdam, Den Haag, Utrecht.             
Het voorzieningsniveau wordt hoog verwacht. De Randstad is namelijk een welvarend stedelijk gebied met veel infrastructuur, winkels, scholen, ziekenhuizen, culturele voorzieningen en goed openbaar vervoer. Er vinden veel economische activiteiten plaats in dit randstedelijke gebied.

Vraag 6

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande kaart over ruimtelijke ordening in Nederland. 
(§5)
Deze kaart is afkomstig uit 1934 en laat een stedenbouwkundig plan voor de uitbreiding van Amsterdam zien. 
Waarom maakt Nederland gebruik van ruimtelijke ordening?
Om te zorgen dat iedereen dezelfde woning krijgt.
Om de groei van steden te reguleren, natuur en landbouw te beschermen en leefbaarheid te verbeteren.
Om alle industrieën in de grote steden te concentreren.
Om te voorkomen dat mensen naar andere landen verhuizen.
Bron: 
Wikipedia

Om de groei van steden te reguleren, natuur en landbouw te beschermen en leefbaarheid te verbeteren.
Toelichting:
Ruimtelijke ordening helpt Nederland bij het beheersen van stadsuitbreiding, het beschermen van open ruimte en natuur, en het verbeteren van de leefomgeving door voorzieningen, infrastructuur en woongebieden goed te plannen.

Vraag 7

Beantwoord de volgende vraag.
Lees onderstaande situaties.
 (§6)
Geef per situatie aan of het gaat om herstructurering of om renoveren. 
Een oude woonwijk krijgt een nieuw stratenplan, enkele gebouwen worden gesloopt en er komen nieuwe huizen, winkels en een park.
Een appartementencomplex wordt opgeknapt: het dak wordt vernieuwd, de gevels worden schoongemaakt en de installaties worden vervangen, maar de wijkindeling blijft hetzelfde.

Herstructurering                  
Renoveren 
Toelichting:
De wijk wordt ingrijpend veranderd: gebouwen worden gesloopt, het stratenplan wordt aangepast en nieuwe functies (woningen, winkels, park) worden toegevoegd. Dit gaat verder dan alleen opknappen; de structuur van de wijk verandert.
Hier wordt de bestaande bouw verbeterd en opgeknapt (dak, gevels, installaties), maar de indeling van de wijk en de functie van de gebouwen blijven hetzelfde. Het gaat om onderhoud en verbetering, niet om ingrijpende herstructurering.

Vraag 8

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande afbeelding en kaart over Caïro. 
(§2)
Waarom is de stad juist op deze plek ontstaan? Licht je antwoord toe met behulp van gebiedskenmerken. 
Bron: 
Wikipedia. 
Bron: 
Wikipedia.

Caïro kon uitgroeien tot een grote stad door de gunstige gebiedskenmerken: het ligt aan de rivier de Nijl (beschikbaarheid van water, vruchtbare landbouwgrond en transportmogelijkheden) en het ligt relatief dicht bij de kust, wat handel en verbindingen met andere gebieden vergemakkelijkte.
Toelichting: 
De ligging van Caïro is niet toevallig. De stad ligt langs de Nijl, een rivier die al duizenden jaren levensbelangrijk is in Egypte. De Nijl zorgde voor vruchtbare landbouwgronden door de jaarlijkse overstromingen, waardoor er genoeg voedsel kon worden geproduceerd om een grote bevolking te onderhouden. Daarnaast bood de rivier een belangrijke transportroute: mensen, goederen en ideeën konden gemakkelijk verplaatst worden langs de Nijl.

Vraag 9

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande kaart. 
(§2)
Hoe noemen we dit stratenpatroon? 
Verwacht je dit stratenpatroon in Melbourne (Australië) of juist in Sarajevo (Bosnië en Herzegovina)? Motiveer je antwoord. 
Bron: 
Wikipedia

Grid.
In Melbourne (Australië), omdat het centrum van Melbourne veel jonger en helemaal aangepast is aan het autoverkeer. Dit in tegenstelling tot een historische binnenstad zoals in Sarajevo (Bosnië en Herzegovina) met smalle en kronkelige straten. 
Toelichting: 
Je ziet hier een rechthoekig stratenpatroon; een grid.
Het verschil in stratenpatroon heeft te maken met de verschillende ontstaansgeschiedenis tussen steden. De stad Sarajevo is ontstaan in de middeleeuwen, Melbourne is ontstaan in de 19e eeuw.

Vraag 10

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande kaart. 
(§3)
Zijn dit plekken waar je zelfbouwwijken of juist suburbs tegenkomt? Motiveer je antwoord. 
 
Bron: 
Wikipedia.

Deze kaart laat steden zien uit minder welvarende landen. In deze steden kom je zelfbouwwijken (informele bebouwing, weinig voorzieningen, aan de rand van de stad) tegen. 
Toelichting:                                                                                                                                             
In minder welvarende steden zie je vaak zelfbouwwijken (ook wel krottenwijken of informele nederzettingen genoemd). Deze ontstaan omdat er een groot woningtekort is en mensen zelf hun huizen bouwen met beperkte middelen. 
Voorbeelden:
Rio de Janeiro (Brazilië). Hier komen grote favela's voor die tegen de heuvels zijn gebouwd, vaak zonder goede infrastructuur.
Mumbai (India). Hier kom je de wijk Dharavi tegen, een van de grootste zelfbouwwijken ter wereld.

Vraag 11

Beantwoord de volgende vraag.
Lees onderstaande omschrijving. 
(§4)
Gaat het hier om top-down of om bottom-up stadsplanning? Leg je antwoord uit. 
In een stad besluit de gemeente een nieuwe woonwijk te bouwen. Het stratenpatroon en de voorzieningen worden van tevoren vastgelegd door planologen die zich bezighouden met de inrichting van de omgeving. Bewoners krijgen pas later inspraak in de inrichting van hun eigen straat of tuin. 
Bron: eigen tekst auteur.

Het gaat hier om top-down stadsplanning. Top-down houdt in dat de overheid bepaalt. Dat is hier het geval, in de tekst is immers te lezen dat de gemeente de besluiten neemt, dat er planologen betrokken worden en dat bewoners pas later inspraak krijgen. 
Toelichting:
- Bij top-down planning neemt de overheid de beslissingen over de inrichting van de stad. Het plan wordt vooraf ontworpen en doorgevoerd, en bewoners hebben weinig invloed op het ontwerp. 
- Bottom-up planning werkt juist andersom: bewoners of lokale gemeenschappen bepalen zelf hoe hun omgeving wordt ingericht, vaak ondersteund door organisaties als een vakbond of kerk.

Vraag 12

Beantwoord de volgende vraag.
Bekijk onderstaande grafiek. 
(§6) 
In deze grafiek is een temperatuurprofiel boven een stad te zien. In de stad is het 
tot 4 °C warmer dan in het omringende landelijke gebied.
Welke maatregel stel je voor om te zorgen dat er meer afkoeling komt in de stad? Leg je antwoord uit op basis van de grafiek. 
Bron: 
Wikipedia
.

Het planten van bomen is een goede maatregel om de temperatuur te laten dalen. In de grafiek zie je dat in landelijke gebieden met meer groen de temperatuur een stuk lager is. Door in de binnenstad van steden ook meer groen aan te brengen en bomen te planten zal de temperatuur daar ook lager zijn. 
Toelichting:
Bomen zorgen voor schaduw en verdampen water. Dit zorgt voor afkoeling in de stad.